ปลูกผักสลัดใต้แผงโซลาร์เซลล์ ใช้ไฟฟ้าแสงอาทิตย์สูบน้ำ ลดต้นทุน เพิ่มรายได้

บ้านโนนยาง ตำบลขวาว อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นหนึ่งในพื้นที่ชุมชนใกล้แนวสายส่งที่ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ได้เข้าไปส่งเสริมพัฒนาคุณภาพชีวิตชุมชน เพิ่มโอกาสสร้างอาชีพและรายได้ที่มั่นคงให้กับเกษตรกร เปลี่ยนจากพื้นที่ไร้ประโยชน์ให้กลายเป็นพื้นที่การเกษตรที่อุดมสมบูรณ์ สร้างความมั่นคงทางด้านอาหาร

เปลี่ยนที่ดินไร้ประโยชน์เป็นแผ่นดินทองทางการเกษตร

ผู้ใหญ่บ้าน  “ วนิตย์ ตรางา ” ให้ข้อมูลว่า เดิมทีบ้านโนนยางมีป่ารกร้างไม่ได้ใช้ประโยชน์อะไรเพราะเป็นดินทราย ไม่อุ้มน้ำ เพาะปลูกพืชได้ไม่ดี และอยู่ใต้แนวสายส่งไฟฟ้า  ต่อมา หน่วยปฏิบัติการ และบำรุงรักษาสายส่ง ร้อยเอ็ดที่ 1 ของกฟผ. มีแนวคิดในการใช้ทรัพยากรที่มีให้เกิดประโยชน์สูงสุด ลดความถี่และค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาสายส่ง จึงได้เข้ามาช่วยปรับปรุงพื้นที่ไร้ประโยชน์ จำนวน 30 ไร่ดังกล่าว  และสอบถามชาวบ้านว่าต้องการนำที่ดินไปใช้ประโยชน์อะไร หลังทำประชาคมก็ได้ข้อสรุปร่วมกันว่า จะใช้ที่ดินดังกล่าวปลูกผักปลอดสารพิษขายเป็นรายได้เสริมหลังฤดูทำนา.

หลังอนุญาตให้ชาวบ้านเข้ามาปลูกผักสวนครัวใต้แนวสายส่งแล้ว กฟผ.ได้สำรวจและขุดเจาะบ่อบาดาล พัฒนาแหล่งน้ำบาดาลเข้าแปลงผักให้ชุมชนบ้านโนนยาง และมีการติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์กึ่งใส (นวัตกรรมปันแสง) ขนาด 10 กิโลวัตต์ เพื่อผลิตไฟฟ้าสำหรับระบบสูบน้ำ ต่อมา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน ( มทร.อีสาน) ได้มาพัฒนาต่อยอดเป็นนวัตกรรมปันแสงสู่การทำเกษตรแม่นยำระบบ ioT   ข้อดีของการนำระบบโซลาร์เซลล์กึ่งใสมาใช้ นอกจากช่วยป้องกันฝนให้กับพืชผักแล้ว ยังสามารถผลิตไฟฟ้ามาใช้สูบน้ำในแปลงผัก เป็นการใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด ช่วยลดต้นทุนควบคู่กับการเพิ่มผลผลิตได้ดีขึ้น  เปลี่ยนวิถีชีวิตของชาวบ้านให้มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

ปลูกผักปลอดสาร เจาะตลาดคนรักสุขภาพ

ปัจจุบัน วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรการปลูกพืชผักใต้แนวเขตไฟฟ้าแรงสูงบ้านโนนยาง ภายใต้การนำของคุณบานเย็น อาวรณ์ ประธานกลุ่มฯ ได้ส่งเสริมให้ชาวบ้านรวมกลุ่มอย่างเข้มแข็ง ช่วยกันทำปุ๋ยสำหรับใช้ในแปลงเพาะปลูกแล้ว พวกเขายังแบ่งปันความรู้ในการเพาะปลูกพืชผักปลอดภัย และสมุนไพรหลากหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็น  โหระพา ข่า ตะไคร้ กรีนโอ๊ก เรดโอ๊ก กรีนคอส เรดคอส  เคล พริก คะน้า แตงกวา มะละกอ ฯลฯ

ผักสดปลอดสารพิษของชุมชนแห่งนี้ ผ่านการตรวจสอบและ รับรองแหล่งจำหน่ายสินค้าเกษตรปลอดภัย จาก สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ดและสำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดร้อยเอ็ด สามารถนำสินค้ามาวางขายที่ตลาดนัดสีเขียวของโรงพยาบาลโพนทอง หน้าห้างบิ๊กชีร้อยเอ็ด ฯลฯ

ทุกวันนี้  บ้านโนนยาง ตำบลขวาว อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีศักยภาพในการทำเกษตรกรรม โดยมีโมเดลธุรกิจที่มีการต่อยอดระบบโซลาร์เซลล์กึ่งใส (นวัตกรรมปันแสง) กับการเกษตรแม่นยำกับการปลูกพืชเศรษฐกิจในชุมชน การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรผักเคล เพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นให้สูงขึ้น ได้รับการจดแจ้งเป็นกลุ่มกิจการเพื่อสังคม  ดำเนินการในพื้นที่ 30 ไร่ มีสมาชิกวิสาหกิจชุมชนจำนวน 70 คน ได้รับผลประโยชน์ทางสังคมอย่างเป็นรูปธรรม

ต่อยอดสู่สินค้าเกษตรมูลค่าสูง

ที่ผ่านมา วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรการปลูกพืชผักใต้แนวเขตไฟฟ้าแรงสูงบ้านโนนยาง ยังขาดแนวทางในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีคุณภาพและเพิ่มมูลค่า ส่งผลให้ผลผลิตส่วนใหญ่ยังคงจำหน่ายในราคาต่ำ มทร.อีสาน จึงเข้ามาช่วยยกระดับมูลค่าผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น เพื่อเพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันด้วยกลยุทธ์ทางการตลาดสมัยใหม่ สามารถสร้างผลิตภัณฑ์จากพื้นที่ได้จำนวน 5 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ ผักปลอดสารพิษจากนวัตกรรมปันแสง ปุ๋ยอัดเม็ด เคลผง น้ำนมข้าวโพด มันทอดกรอบ  ผ่านการรับรองมาตรฐานประเภทผักปลอดภัยจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด

มทร.อีสาน ได้สร้างวิทยากรชุมชนต้นแบบที่มีทักษะและความสามารถในการถ่ายทอดองค์ความรู้ จำนวน 2 คน มีการนำนวัตกรรมและเทคโนโลยีมาใช้ในการวิจัย สามารถสร้างมูลค่าเพิ่ม มีรายได้เพิ่มขึ้นจากการเกษตรระบบเดิม รวมทั้งสนับสนุนการเพิ่มช่องทางการจัดจำหน่ายถึง 3 ช่องทาง ได้แก่ การขายโดยบุคคล การขายผ่านตัวแทนร้านค้า การขายผ่านสื่อโซเซียลออนไลน์ facebook : วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรปลูกพืชผักใต้แนวเขตไฟฟ้าแรงสูง บ้านโนนยางอีกด้วย

ปัจจุบันสินค้าของกลุ่ม ได้แก่ ผักปลอดสารพิษจากนวัตกรรมปันแสง ปุ๋ยอัดเม็ด เคลผง น้ำนมข้าวโพด มันทอดกรอบ ล้วนมีศักยภาพในการพัฒนาและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน โดยใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนท้องถิ่น  สามารถพัฒนาเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรได้อย่างมีประสิทธิภาพ การต่อยอดทั้ง 5 ผลิตภัณฑ์นี้ จึงไม่เพียงแต่ช่วยเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ แต่ยังสร้างรายได้และความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจให้กับชุมชนได้ในระยะยาว  ทั้งนี้ ผู้ที่สนใจสามารถติดตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ของชุมชนเพิ่มเติมได้ที่ facebook : วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรปลูกพืชผักใต้แนวเขตไฟฟ้าแรงสูง บ้านโนนยาง

โดย...จิรวรรณ โรจนพรทิพย์